Làm được cà phê đặc sản vẫn chưa đủ để người nông dân đi xa
Con người & thương hiệu

Làm được cà phê đặc sản vẫn chưa đủ để người nông dân đi xa

Nguyễn Văn Quê 27/10/2026 5 phút đọc

Ba xin lưu lại những giai đoạn khởi nghiệp của ba về cà phê nhé 2 con, Đăng và Dương. Hai con sau này đọc được hành trình ba khởi nghiệp, thì ba mong rằng hai con, dù trong hoàn cảnh nào, dù khó khăn đến mấy, con cũng phải đủ nghị lực như ba nhé 2 con.

Câu chuyện của ba có nhờ AI viết lại để chỉn chu hơn. Nhưng đó là hành trình của ba. Thực sự là của ba, bước đi cho cà phê gia đình mình và cà phê Quảng Trị.

Hoàng hôn trên các giàn phơi cà phê ở vườn anh Quê, tuabin gió xa xa trên đồi
Hoàng hôn trên giàn phơi cà phê ở vườn, tuabin gió xa xa trên đồi.

Từ 150.000 đồng trong túi

Năm 2005, ba đến Hướng Phùng, Quảng Trị để làm thuê. Ban đầu ba chỉ nghĩ kiếm một ít tiền rồi trở về quê đi học như bao người bạn của ba.

Nhưng rồi ba bén duyên với cây cà phê.

Năm 2006, ba quyết định ở lại lập nghiệp. Trong túi chỉ có 150.000 đồng, ba mua một cây rựa và bắt đầu khai phá đất, trồng cà phê, làm từng việc một để kiếm sống.

Ba đã gắn bó với cây cà phê hơn 20 năm.

Nhưng phải đến năm 2015, ba mới thực sự bước vào con đường cà phê đặc sản, Specialty Coffee. Ba bắt đầu thay đổi cách mình làm cà phê.

Không còn chỉ nghĩ đến năng suất, mà bắt đầu quan tâm đến từng quả cà phê: cây giống, đất đai, độ chín, cách thu hái, sơ chế, lên men, phơi và bảo quản.

Ba thử rất nhiều phương pháp. Có những mẻ thành công, có những mẻ thất bại. Có lúc bỏ cả công sức của một mùa vụ chỉ để tìm ra một cách làm tốt hơn.

Cuối cùng, ba đã làm được những hạt Arabica specialty của vùng Khe Sanh, Hướng Phùng, có chất lượng và có thể đem đi thi, đi giới thiệu với thị trường.

Làm được cà phê ngon chưa có nghĩa là thắng

Nhưng chính lúc đó ba lại nhận ra một vấn đề lớn hơn.

Làm được cà phê ngon không có nghĩa là người nông dân đã thắng. Arabica của Khe Sanh có chất lượng, nhưng phải cạnh tranh với rất nhiều vùng cà phê khác đã có tên tuổi, có thương hiệu, có thị trường và có hệ thống bán hàng tốt hơn.

Một người nông dân làm ra một lô cà phê đặc sản có thể mất cả năm chăm sóc. Nhưng khi đưa sản phẩm ra thị trường, khách hàng vẫn có rất nhiều lựa chọn. Nếu chỉ cạnh tranh bằng một sản phẩm Arabica specialty, quy mô của người nông dân nhỏ như ba rất khó để đi xa.

Ba bắt đầu đặt câu hỏi: nếu mình đã làm được cà phê ngon, tại sao người nông dân vẫn khó sống tốt với cây cà phê?

Câu hỏi đó khiến ba nhìn cây cà phê theo một hướng khác. Ba nhận ra mình không thể chỉ làm tốt ở khâu sản xuất. Phải tìm được một câu chuyện riêng, một sản phẩm riêng và một giá trị riêng của vùng đất mình.

Bàn tay đặt quả cà phê chín đỏ trên một chiếc lá giữa vườn cà phê
Quả cà phê chín đỏ vừa hái, đặt trên một chiếc lá.

Vì sao ba chọn Liberica

Và ba bắt đầu nhìn lại những cây Liberica đang tồn tại ở vùng đất này. Liberica có những đặc điểm rất khác Arabica. Cây khỏe, sức sống mạnh, thích nghi tốt và đặc biệt có tiềm năng tạo ra một trải nghiệm hương vị khác biệt.

Ba bắt đầu thử nghiệm. Không phải vì Liberica dễ làm hơn nên ba chọn nó. Nó còn khó hơn Arabica nhiều. Đòi hỏi nhiều kỹ thuật hơn mới chế biến ra được những hạt Liberica ngon được con.

Mà bởi ba nhìn thấy ở Liberica một cơ hội để thoát khỏi cuộc cạnh tranh trực diện mà Arabica của chúng ta đang gặp phải.

Từ đó, tôi bắt đầu xây dựng câu chuyện Quê Liberica. Ba muốn chứng minh rằng Quảng Trị không chỉ có thể làm ra một hạt Arabica specialty ngon. Quảng Trị còn có thể tạo ra một câu chuyện cà phê riêng của mình.

Một câu chuyện gắn với vùng đất Hướng Phùng, với những người nông dân nơi đây, với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt của vùng đất từng chịu nhiều bom đạn và với mong muốn tạo ra sinh kế tốt hơn cho người dân địa phương.

Ba đặc biệt muốn Liberica trở thành một hướng đi mới cho những hộ nông dân, trong đó có đồng bào dân tộc thiểu số.

Bởi cuối cùng, điều ba quan tâm không phải chỉ là mình bán được bao nhiêu kilogram cà phê. Điều ba quan tâm là: người trồng cà phê có thể sống được bằng cây cà phê hay không?

Muốn đi xa, phải tạo ra giá trị không dễ thay thế

Sau hơn 20 năm, ba vẫn chưa cho rằng mình đã thành công. Ba chỉ nghĩ mình đã tìm ra một hướng đi cho cà phê gia đình mình và quê hương mình.

Từ một người làm thuê. Từ 150.000 đồng trong túi. Từ một người nông dân chỉ biết trồng cà phê. Ba đã đi qua hơn 10 năm với cà phê đặc sản, tự học, tự làm, tự thất bại và tự tìm cách đứng lên.

Và hôm nay ba hiểu rằng:

"Muốn đi xa, người nông dân không thể chỉ làm ra cà phê ngon. Phải tạo ra giá trị mà thị trường không dễ thay thế."

Đó là lý do ba tiếp tục với Quê Liberica. Không phải để bỏ Arabica. Mà để tìm thêm một con đường cho cà phê Quảng Trị.

Một con đường mà giá trị của hạt cà phê không dừng lại ở chất lượng, mà còn nằm trong câu chuyện của vùng đất và cuộc sống của người nông dân làm ra nó.

Nguyễn Văn Quê

Người nông dân tiên phong theo đuổi cà phê đặc sản tại Quảng Trị.

Cho đi sẽ còn mãi nhé 2 con. Ba luôn luôn chia sẻ kiến thức mỗi ngày về nông nghiệp và chế biến. Dù biết rằng khi cho đi sẽ có sự cạnh tranh trên chính con đường ba đi, hãy hoan hỷ con nhé.

#Nguyễn Văn Quê#Quê Liberica#khởi nghiệp cà phê#cà phê đặc sản Quảng Trị

Câu hỏi thường gặp

Anh Nguyễn Văn Quê bắt đầu làm cà phê từ khi nào?

Năm 2005 anh đến Hướng Phùng, Quảng Trị làm thuê, năm 2006 quyết định ở lại lập nghiệp với 150.000 đồng trong túi và một cây rựa. Đến năm 2015 anh mới bước vào con đường cà phê đặc sản (Specialty Coffee).

Vì sao anh Quê chọn Liberica sau khi đã làm được Arabica đặc sản?

Vì làm được Arabica ngon chưa đủ để người nông dân nhỏ đi xa khi phải cạnh tranh với nhiều vùng cà phê đã có tên tuổi. Anh thấy ở Liberica một hướng đi riêng gắn với vùng đất Hướng Phùng, dù Liberica khó chế biến hơn Arabica.

Anh Quê có bỏ Arabica để làm Liberica không?

Không. Theo lời anh, Quê Liberica không phải để bỏ Arabica mà để tìm thêm một con đường cho cà phê Quảng Trị.